Bidirectioneel laden: wat betekent dit voor installateurs?
En hoe ben je vandaag al klaar voor het bidirectioneel laden van morgen.
Waarom is dit onderwerp nu al relevant voor installateurs?
Steeds meer klanten zoeken naar manieren om hun zelfverbruik te verhogen, hun energiekosten te beheersen en slimmer om te gaan met zonne-energie. Daarbij komt steeds vaker dezelfde vraag naar boven: kan de batterij van een elektrische wagen ook dienstdoen als thuisbatterij?
Technisch kan dat via bidirectioneel laden: de elektrische wagen neemt dan niet alleen energie op, maar kan opgeslagen energie ook opnieuw afgeven.
Daarbij is het nuttig om een onderscheid te maken.
● V2G of Vehicle-to-Grid: de EV levert energie terug aan het elektriciteitsnet.
● V2H of Vehicle-to-Home: de EV levert energie aan de woning en functioneert zoals een soort thuisbatterij.
● V2L of Vehicle-to-Load: de EV voedt rechtstreeks elektrische toestellen, bijvoorbeeld gereedschap, een koelkast of andere apparatuur, meestal via een 230V-aansluiting in/op de wagen. Maar wat is vandaag al praktisch haalbaar? En vooral: waarmee moet u als installateur rekening houden?
Kenniscentrum Volta voerde een praktijktest uit met een geschikte EV en een bidirectionele DC-laadoplossing.
We vertalen de belangrijkste bevindingen naar de installatiepraktijk.
Wat kan bidirectioneel laden opleveren in de toekomst?
In een klassiek laadproces stroomt energie in één richting: van het net of de zonnepanelen naar de wagen. Bij bidirectioneel laden kan de batterij van de EV ook energie terugleveren.
● Zelfverbruik verhogen: overtollige zonne-energie wordt
opgeslagen in de wagen en later opnieuw gebruikt.
● Vermogenspieken beperken: de EV kan helpen om piekverbruik
op te vangen en zo het afgenomen piekvermogen te beperken.
● Flexibiliteit aanbieden aan het net: in een V2G-toepassing kan een EMS,
eventueel in combinatie met een aggregator, het laden
en ontladen aansturen in functie van netbehoeften en energieprijzen.
De batterijcapaciteit van een EV is bovendien vaak aanzienlijk groter dan die van een klassieke thuisbatterij. Dat maakt de technologie interessant, maar betekent niet dat elke elektrische wagen vandaag zomaar als thuisbatterij kan worden ingezet.
AC of DC: waarom maakt dat een verschil?
Bij AC-laden gebeurt de omzetting van wisselstroom naar gelijkstroom in de wagen zelf. Voor bidirectionele toepassingen moet de on-board charger van het voertuig dan niet alleen technisch geschikt zijn om energie terug te leveren, maar ook voldoen aan de geldende netvereisten.
Dat betekent dat de wagen moet voldoen aan de netcode van elk land waar hij oplaadt, in België is dat de C10/11 van Synergrid. Vandaag is hiervoor bij Synergrid nog geen enkele wagenmerkomvormer gehomologeerd, waardoor AC-teruglevering in België momenteel nog niet is toegelaten. Omdat er ook meerdere keren wordt omgezet zal deze een groter verlies hebben dan een DC-charger.
Bij DC-laden gebeurt de vermogen elektronische omzetting buiten de wagen. Dat maakt DC vandaag een interessante piste voor bidirectionele toepassingen.
Een bijkomend voordeel is dat informatie zoals de State of Charge (SoC) van de batterij kan worden meegenomen in de communicatie en sturing. Een EMS kan daardoor rekening houden met de beschikbare batterijcapaciteit en bijvoorbeeld een minimale laadstatus voor de bestuurder respecteren.
Belangrijk: compatibiliteit blijft vandaag een cruciaal aandachtspunt. Niet elke EV ondersteunt bidirectioneel laden en ook laadstation, voertuig, EMS en andere componenten moeten correct met elkaar kunnen communiceren.
Controleer daarom altijd eerst het voertuig en de gewenste toepassing voor u componenten selecteert.
Wat leert de praktijktest van Volta?
Een van de interessantste conclusies uit de test is dat het rendement sterk afhangt van het vermogen waarmee energie wordt teruggeleverd.
Bij een vermogen tussen 5 en 10 kW bleef het gemeten rendement boven 90%. Tussen 2 en 5 kW lag het rond 80%. Bij zeer lage vermogens daalde het rendement echter sterk. Bij een levering van slechts 148 W werd bijvoorbeeld een rendement van 37% gemeten.
Dat is een belangrijke nuance bij de populaire voorstelling van “de auto als thuisbatterij”.
Bij zeer lage vermogens kunnen de omzettingsverliezen disproportioneel groot worden. Bij hogere vermogens wordt het systeem een stuk interessanter. In de test werd bij een belasting van ongeveer 2 kW een rendement van circa 87% gemeten en bij ongeveer 4 kW liep dat op tot circa 94%.
De praktische conclusie? Niet alleen de batterijcapaciteit telt. Ook het vermogensprofiel van de woning en de manier waarop het EMS het laden en ontladen stuurt, bepalen mee het werkelijke rendement.
Waarop moet u als installateur letten?
Bidirectioneel laden vraagt vandaag meer voorbereiding dan een klassieke laadinstallatie.
● Controleer eerst de compatibiliteit van de EV. Niet ieder voertuig ondersteunt bidirectioneel laden.
● Bepaal de toepassing. Wil de klant vooral zonne-energie opslaan, de woning ondersteunen of op termijn flexibiliteit aanbieden aan het net?
● Controleer de volledige systeemcompatibiliteit. Voertuig, laadoplossing, omvormer en EMS moeten technisch op elkaar afgestemd zijn.
● Controleer de geldende Synergrid- en AREI-vereisten en voorzie de vereiste beveiligingen en keuring.
● Hou rekening met het rendement. Vooral bij zeer lage vermogens kunnen omzettingsverliezen zwaar doorwegen.
● Let op bijkomend energieverbruik van de wagen. Sommige voertuigen activeren tijdens DC-laden bijvoorbeeld de batterijconditionering, waardoor het opgenomen vermogen kan stijgen.
● Bespreek ook de voertuiggarantie. De voorwaarden rond veelvuldig bidirectioneel laden kunnen verschillen tussen fabrikanten.
Een goede installatie begint vandaag dus niet bij de keuze van een laadpaal, maar bij de combinatie van voertuig, toepassing en volledig energiesysteem.
En wat met de regelgeving?
Ook het regelgevend kader evolueert.
De Vlaamse regelgeving zet steeds sterker in op slim laden, onder meer om piekbelasting op het elektriciteitsnet te beperken en beter om te gaan met momenten van grote zonneproductie.
Vanaf 1 januari 2028 moeten nieuwe of vervangen laadpunten op niet-openbaar domein volgens het aangekondigde Vlaamse regelgevende kader slim laden ondersteunen. Tegelijk wordt de juridische basis voorbereid om later bijkomende vereisten rond bidirectioneel laden en de koppeling met de digitale meter mogelijk te maken.
Dat betekent niet dat bidirectioneel laden vanaf 2028 automatisch voor elke laadpaal verplicht wordt. Daarvoor zijn bijkomende voorwaarden en uitvoeringsbesluiten nodig.
Voor installateurs is de boodschap vooral: hou rekening met de richting waarin de markt en regelgeving evolueren wanneer u vandaag installaties ontwerpt.
Is bidirectioneel laden vandaag al klaar voor de massamarkt?
Technisch is bidirectioneel laden mogelijk,
maar de markt bevindt zich nog in een vroege fase.
Het aantal compatibele voertuigen en laadoplossingen is nog beperkt, standaarden en communicatie tussen verschillende merken blijven evolueren en ook het juridische en commerciële kader voor V2G is nog niet volledig uitgewerkt.
Daarom is het belangrijk om klanten realistische verwachtingen mee te geven.
De technologie heeft potentieel, zeker wanneer een EV met een grote batterij slim kan samenwerken met zonnepanelen, een EMS en het energieverbruik van de woning. Maar bidirectioneel laden is vandaag nog geen plug-and-play alternatief voor een klassieke thuisbatterij.
Wat kunnen we hier wel van verwachten?
ISO 15118-20 is de geavanceerde internationale communicatiestandaard tussen een elektrisch voertuig en een laadstation die volledige ondersteuning biedt voor bidirectioneel laden en geoptimaliseerd energiemanagement.
● Geavanceerd Plug & Charge: veilige, versleutelde automatische authenticatie en betaling direct via de auto, wat laadpases of apps overbodig maakt.
● Dynamisch energiemanagement: maakt real-time uitwisseling mogelijk van actuele stroomprijzen, dynamische tarieven en netbelasting, zodat het laadproces automatisch kan worden afgestemd op piekmomenten en hernieuwbare energie.
Conclusie: vandaag al klaar voor het bidirectionaal laden van morgen?
